



{"id":3070,"date":"2021-07-29T22:38:59","date_gmt":"2021-07-29T15:38:59","guid":{"rendered":"http:\/\/prc.org.vn\/?p=3070"},"modified":"2021-08-01T22:04:56","modified_gmt":"2021-08-01T15:04:56","slug":"su%cc%a3-tha%cc%a3t-ve-nga%cc%89i-bun-co-the%cc%89-phong-ngua-covid-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prc.org.vn\/?p=3070","title":{"rendered":"S\u01b0\u0323 th\u00e2\u0323t v\u00ea\u0300 nga\u0309i bu\u0301n co\u0301 th\u00ea\u0309 pho\u0300ng ng\u01b0\u0300a COVID-19"},"content":{"rendered":"\n<p><a href=\"javascript:;\">TS\nDS. Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Tri\u1ebft<\/a>&nbsp;&#8211;&nbsp;19:10 30\/05\/2021<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Suckhoedoisong.vn\n&#8211; T\u1eeb m\u1ed9t gia v\u1ecb quen thu\u1ed9c c\u1ee7a mi\u1ec1n T\u00e2y, Ng\u1ea3i b\u00fan c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ee9ng\nvi\u00ean \u201cti\u1ec1m n\u0103ng\u201d trong vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c thu\u1ed1c c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng SARS-CoV-2\nc\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ea3i b\u00fan (t\u00ean kh\u00e1c B\u1ed3ng Nga tru\u1eadt) \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i gia\nv\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong c\u00e1c m\u00f3n b\u00fan \u0111\u1eb7c s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n mi\u1ec1n T\u00e2y nh\u01b0: B\u00fan n\u01b0\u1edbc l\u00e8o,\nb\u00fan c\u00e1, b\u00fan m\u1eafm, \u2026. b\u1edfi m\u00f9i v\u1ecb nh\u1eb9 nh\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a n\u00f3 gi\u00fap kh\u1eed m\u00f9i tanh\nc\u1ee7a c\u00e1c m\u00f3n b\u00fan n\u00e0y v\u00e0 t\u1ea1o m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb ri\u00eang kh\u00f4ng d\u1ec5 l\u1eabn l\u1ed9n cho c\u00e1c m\u00f3n b\u00fan.\nNg\u1ea3i b\u00fan \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh mi\u1ec1n T\u00e2y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3\nc\u1ed9ng \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi Khmer sinh s\u1ed1ng nh\u01b0: Tr\u00e0 Vinh, S\u00f3c Tr\u0103ng, Ki\u00ean Giang, An Giang\nv\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 huy\u1ec7n gi\u00e1p Campuchia c\u1ee7a Long An.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ea3i b\u00fan l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y h\u1ecd G\u1eebng c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Boesenbergia\npandurata Roxb. Schlecht., \u0111\u1ed3ng danh l\u00e0 Boesenbergia rotunda Linn. Mansft, c\u00f3\nph\u00e2n b\u1ed1 ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. Th\u00e2n r\u1ec5 d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3\nng\u1eafn v\u00e0 ph\u00e2n nh\u00e1nh nhi\u1ec1u th\u00e0nh nh\u1eefng ph\u1ea7n c\u00f3 h\u00ecnh gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u00f3n tay xu\u1ea5t ph\u00e1t\nt\u1eeb m\u1ed9t th\u00e2n r\u1ec5 trung t\u00e2m, v\u00ec v\u1eady c\u00f2n c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u201cr\u1ec5 ng\u00f3n tay\u201d (fingerroot).\nNgo\u00e0i ra do c\u00e1ch ph\u00e2n nh\u00e1nh nh\u00ecn t\u1ed5ng th\u1ec3 to\u00e0n b\u1ed9 h\u00ecnh d\u1ea1ng th\u00e2n r\u1ec5 (ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n\nth\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ee7) nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1ea3i chu\u1ed1i hay m\u1ed9t ch\u00f9m ch\u00eca kh\u00f3a l\u00e0m cho n\u00f3 c\u00f2n mang\nm\u1ed9t s\u1ed1 t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c nh\u01b0 Chinese keys, Chinese ginger\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u Ng\u1ea3i b\u00fan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t gia v\u1ecb truy\u1ec1n th\u1ed1ng\ntrong n\u1ec1n \u1ea9m th\u1ef1c c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 Th\u00e1i\nLan, Indonesia v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh mi\u1ec1n T\u00e2y Vi\u1ec7t Nam.&nbsp; Ngo\u00e0i ra, n\u00f3 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed\nd\u1ee5ng trong n\u1ec1n YHCT c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u01b0: ti\u00eau ch\u1ea3y,\nl\u1ef5, \u0111au d\u1ea1 d\u00e0y, vi\u00eam da, ho khan, u x\u01a1, huy\u1ebft tr\u1eafng, \u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i cho th\u1ea5y th\u00e2n r\u1ec5 Ng\u1ea3i b\u00fan\nc\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n h\u00f3a h\u1ecdc ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 tinh d\u1ea7u v\u00e0 c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t flavonoid. &nbsp;C\u00e1c\nflavonoid c\u00f3 m\u1eb7t trong d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u tr\u00fac, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n v\u00e0o\nc\u00e1c nh\u00f3m nh\u01b0 chalcon, flavon v\u00e0 flavanon v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ee3p ch\u1ea5t ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u01b0:\ncardamonin, panduratin A, isopanduratin A, tectochrysin, pinocembrin vv. Ng\u1ea3i\nb\u00fan c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00e1c d\u1ee5ng d\u01b0\u1ee3c l\u00fd kh\u00e1c nhau nh\u01b0: kh\u00e1ng khu\u1ea9n, kh\u00e1ng vi\u00eam, gi\u1ea3m\n\u0111au, h\u1ea1 s\u1ed1t, kh\u00e1ng kh\u1ed1i u, g\u00e2y \u0111\u1ed9c tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 d\u00f2ng t\u1ebf b\u00e0o ung th\u01b0, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0\nung th\u01b0 t\u1ee5y. Ngo\u00e0i ra, Ng\u1ea3i b\u00fan c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1 th\u00fa v\u1ecb l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1ng virus\nin vitro, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee7ng HIV-1 v\u00e0 Dengue virus (DENV) g\u00e2y\nb\u1ec7nh s\u1ed1t xu\u1ea5t huy\u1ebft qua c\u01a1 ch\u1ebf \u1ee9c ch\u1ebf protease c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Th\u00e1i Lan c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nguy\u00ean\nnh\u00e2n c\u01a1 b\u1ea3n d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ed3n th\u1ed5i lan truy\u1ec1n trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng\nkh\u00e1ng COVID-19 c\u1ee7a d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c s\u00e0ng l\u1ecdc t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u\nc\u1ee7a Th\u00e1i Lan cho t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng SARS-CoV-2. Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh tr\u00ean 122\ncao chi\u1ebft v\u00e0 h\u1ee3p ch\u1ea5t tinh khi\u1ebft t\u1eeb d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u th\u00f4ng qua ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p mi\u1ec5n d\u1ecbch\nhu\u1ef3nh quang tr\u00ean t\u1ebf b\u00e0o bi\u1ec3u m\u00f4 th\u1eadn kh\u1ec9 (Vero E6 cells) \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y nhi\u1ec5m virus\nSARS-CoV-2. K\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y cao chi\u1ebft Ng\u1ea3i b\u00fan v\u00e0 panduratin A \u0111\u01b0\u1ee3c\nchi\u1ebft t\u1eeb th\u00e2n r\u1ec5 c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng virus SARS-CoV-2 tr\u00ean c\u1ea3 hai giai\n\u0111o\u1ea1n: \u1ee9c ch\u1ebf b\u00e1m v\u00e0 x\u00e2m nh\u1eadp t\u1ebf b\u00e0o c\u0169ng nh\u01b0 \u1ee9c ch\u1ebf s\u1ef1 nh\u00e2n l\u00ean c\u1ee7a virus sau\nkhi x\u00e2m nh\u1eadp t\u1ebf b\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/prc.org.vn\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/bun-5.jpg\" alt=\"6 Rhizomes Boesenbergia Rotunda Chinese keys Fingerroot Lesser | Etsy\" class=\"wp-image-3071\" srcset=\"https:\/\/prc.org.vn\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/bun-5.jpg 640w, https:\/\/prc.org.vn\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/bun-5-300x225.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption> <em>Ng\u1ea3i b\u00fan c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ee9ng vi\u00ean ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111\u1ec3&nbsp;ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh thu\u1ed1c<\/em> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, qua c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1ee9 \u1edf tr\u00ean cho th\u1ea5y Ng\u1ea3i b\u00fan c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ee9ng vi\u00ean \u201cti\u1ec1m n\u0103ng\u201d trong vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c thu\u1ed1c c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng SARS-CoV-2 c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u. Tuy nhi\u00ean, ngu\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng n\u00e0y c\u00f2n r\u1ea5t h\u1ea1n ch\u1ebf, m\u1edbi d\u00f9ng l\u1ea1i \u1edf nghi\u00ean c\u1ee9u in vitro, ho\u00e0n to\u00e0n ch\u01b0a c\u00f3 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e2m s\u00e0ng. V\u00ec v\u1eady, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng Ng\u1ea3i b\u00fan nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i gia v\u1ecb hay m\u1ed9t th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, n\u1ebfu s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m thu\u1ed1c c\u1ea7n c\u00f3 li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a chuy\u00ean gia, \u0111\u1eebng n\u00ean \u0111\u1ed5 x\u00f4 t\u00ecm ki\u1ebfm v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb COVID-19, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi thu gom, bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 n\u00e2ng gi\u00e1 d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00e1i qu\u00e1 v\u00e0 l\u00e0 nguy c\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ti\u1ec7t ch\u1ee7ng lo\u00e0i d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>TS\nDS. Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Tri\u1ebft<\/strong><em>(B\u00e1o\nS\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TS DS. Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Tri\u1ebft&nbsp;&#8211;&nbsp;19:10 30\/05\/2021 Suckhoedoisong.vn &#8211; T\u1eeb m\u1ed9t gia v\u1ecb quen thu\u1ed9c c\u1ee7a mi\u1ec1n T\u00e2y, Ng\u1ea3i b\u00fan c\u00f3<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3094,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3070"}],"collection":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3070"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3070\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3096,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3070\/revisions\/3096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}