



{"id":792,"date":"2017-04-05T09:32:13","date_gmt":"2017-04-05T02:32:13","guid":{"rendered":"http:\/\/demo.prc.maiatech.com.vn\/?p=792"},"modified":"2017-04-05T09:32:13","modified_gmt":"2017-04-05T02:32:13","slug":"thuc-vat-hoc-dan-toc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prc.org.vn\/?p=792","title":{"rendered":"Th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c"},"content":{"rendered":"<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\">Th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c (Ethnobotany) l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u1ed3n t\u1ea1i gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c mong mu\u1ed1n t\u01b0 li\u1ec7u h\u00f3a, m\u00f4 t\u1ea3 v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 ph\u1ee9c t\u1ea1p gi\u1eefa c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c v\u1eadt, t\u1eadp trung ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng, qu\u1ea3n l\u00fd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. C\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c v\u1eadt bao g\u1ed3m l\u00e0m th\u1ef1c ph\u1ea9m, qu\u1ea7n \u00e1o, ti\u1ec1n t\u1ec7, nghi l\u1ec5, thu\u1ed1c men, thu\u1ed1c nhu\u1ed9m, x\u00e2y d\u1ef1ng, m\u1ef9 ph\u1ea9m v\u00e0 nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ecfa thu\u1eadn chia s\u1ebb l\u1ee3i \u00edch l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 quan tr\u1ecdng trong th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c.<\/p>\n<p><strong>L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c<\/strong><\/p>\n<p>Th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1edfi c\u00e1c th\u1ea7y thu\u1ed1c ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u1edf M\u1ef9. M\u1eb7c d\u00f9 thu\u1eadt ng\u1eef &#8221; th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c &#8221; \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1895 do nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 John William Harshberger. Trong Thuy\u1ebft Py Ta Gor c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u1edf 500 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean t\u1eeb ch\u1ed1i \u0103n \u0111\u1eadu v\u00ec m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua v\u1ea5n \u0111\u1ec1. V\u00e0o n\u0103m 77 , c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 ph\u1eabu thu\u1eadt Hy L\u1ea1p Dioscorides xu\u1ea5t b\u1ea3n &#8221; De Materia Medica &#8220;, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n Catalog c\u1ee7a kho\u1ea3ng 600 lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt \u1edf \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i. N\u00f3 c\u0169ng bao g\u1ed3m th\u00f4ng tin v\u1ec1 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 cho m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u1eefa b\u1ec7nh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y xu\u1ea5t hi\u1ec7n minh h\u1ecda ch\u1ee9a th\u00f4ng tin tr\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 khi m\u1ed7i c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp, c\u00f3 hay kh\u00f4ng n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ed9c h\u1ea1i, s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a n\u00f3 \u00a0v\u00e0 c\u00f3 hay kh\u00f4ng n\u00f3 l\u00e0 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c (th\u1eadm ch\u00ed n\u00f3 cung c\u1ea5p c\u00f4ng th\u1ee9c n\u1ea5u \u0103n ). Dioscoride nh\u1ea5n m\u1ea1nh ti\u1ec1m n\u0103ng kinh t\u1ebf c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt. C\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7, c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 h\u1ecdc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y cho \u0111\u1ebfn sau th\u1eddi Trung C\u1ed5 do To\u00e0 \u00e1n d\u1ecb gi\u00e1o.<\/p>\n<p>N\u0103m 1542 Leonhart Fuchs, m\u1ed9t h\u1ecda s\u0129 th\u1eddi Ph\u1ee5c h\u01b0ng, d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf l\u1ea1i v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o m\u1ee5c l\u1ee5c 400 lo\u00e0i c\u00e2y b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u1edf \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u00c1o. John Ray (1686-1704) cung c\u1ea5p c\u00e1c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a &#8221; lo\u00e0i &#8221; trong t\u00e1c ph\u1ea9m &#8221; Historia Plantarum &#8220;M\u1ed9t lo\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0m ph\u00e1t sinh th\u00f4ng qua sinh s\u1ea3n cho c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n m\u1edbi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 m\u00ecnh. N\u0103m 1753 Carl Linnaeus \u0111\u00e3 vi\u1ebft &#8220;Lo\u00e0i Plantarum &#8220;, trong \u0111\u00f3 bao g\u1ed3m th\u00f4ng tin v\u1ec1 kho\u1ea3ng 5.900 lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt. Linnaeus n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1t minh ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1ecb th\u1ee9c c\u1ee7a danh ph\u00e1p , trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean hai ph\u1ea7n (chi, lo\u00e0i).<\/p>\n<p>Th\u1ebf k\u1ef7 19 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u tra th\u1ef1c v\u1eadt. Alexander Von Humboldt thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u t\u1eeb ch\u00e2u M\u1ef9 v\u00e0 chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a James Cook \u0111\u00e3 mang l\u1ea1i b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp v\u00e0 th\u00f4ng tin v\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt t\u1eeb Nam Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng. T\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y V\u01b0\u1eddn th\u1ef1c v\u1eadt l\u1edbn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 Royal Botanic Gardens, Kew \u00a0Edward Palmer (Anh) thu th\u1eadp hi\u1ec7n v\u1eadt v\u00e0 m\u1eabu v\u1eadt th\u1ef1c v\u1eadt t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong mi\u1ec1n T\u00e2y n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 B\u1eafc (Great Basin) v\u00e0 Mexico t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1860 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u0103m 1890. Th\u00f4ng qua t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y, c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c &#8221; th\u1ef1c v\u1eadt th\u1ed5 d\u00e2n&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ef1c v\u1eadt m\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1eed d\u1ee5ng cho th\u1ef1c ph\u1ea9m, y h\u1ecdc, d\u1ec7t may, \u0111\u1ed3 trang tr\u00ed v\u00e0 nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u quan \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Sarajevo v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19: Leopold Glueck. C\u00f4ng t\u00e1c xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n t\u1eeb th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u00f4ng th\u00f4n \u1edf Bosnia (1896) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Thu\u1eadt ng\u1eef &#8221; Th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c &#8221; l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng b\u1edfi m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc t\u00ean l\u00e0 John W. Harshberger n\u0103m 1895 trong khi \u00f4ng \u0111ang gi\u1ea3ng d\u1ea1y t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Pennsylvania. M\u1eb7c d\u00f9 th\u1eddi h\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1895, l\u1ee3i \u00edch thi\u1ebft th\u1ef1c trong th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c \u0111i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh khi ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1a tr\u00ean th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i.<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 kh\u00e1c \u0111\u00e3 ph\u00e2n t\u00edch s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ef1c v\u1eadt theo m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m b\u1ea3n \u0111\u1ecba\/\u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong th\u1ebf k\u1ef7 20 : Matilda Coxe Stevenson , nh\u00e0 m\u00e1y Zuni (1915) , Frank Cushing, Zuni th\u1ef1c ph\u1ea9m (1920 ) ; Keewaydinoquay Peschel , Anishinaabe n\u1ea5m (1998) , v\u00e0 c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ed9i ng\u0169 Wilfred Robbins , JP Harrington , v\u00e0 Barbara Freire &#8211; Marreco , Tewa nh\u00e0 m\u00e1y Pueblo (1916 )<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c m\u1eabu v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady v\u00e0 \u0111\u00f4i khi kh\u00f4ng h\u1eefu \u00edch. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 do c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nh\u00e2n h\u1ecdc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng lu\u00f4n lu\u00f4n h\u1ee3p t\u00e1c trong c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh lo\u00e0i v\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng thay v\u00ec t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1ch c\u00e2y tr\u1ed3ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n . M\u1eb7t kh\u00e1c, nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc \u0111\u00e3 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vai tr\u00f2 v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00eda c\u1ea1nh khoa h\u1ecdc. Trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1ee3p t\u00e1c v\u00e0 b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, c\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u chi ti\u1ebft \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00ecnh th\u00e0nh.<\/p>\n<p><strong>Th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/strong><\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 20, c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n d\u1eef li\u1ec7u th\u00f4 \u0111\u1ebfn t\u00e1i \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p v\u00e0 kh\u00e1i ni\u1ec7m l\u1edbn h\u01a1n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8221; cha &#8221; c\u1ee7a m\u00f4n h\u1ecdc n\u00e0y l\u00e0 Richard Evans Schultes m\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea1o ra \u00a0t\u1eeb &#8221; Th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c &#8220;. Ng\u00e0y nay, l\u0129nh v\u1ef1c th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u k\u1ef9 n\u0103ng: \u0110\u00e0o t\u1ea1o th\u1ef1c v\u1eadt cho vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u00e0 b\u1ea3o qu\u1ea3n m\u1eabu v\u1eadt, \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n lo\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u0103n h\u00f3a xung quanh nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u00e0o t\u1ea1o ng\u00f4n ng\u1eef, \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 hi\u1ec3u h\u00ecnh th\u00e1i b\u1ea3n \u0111\u1ecba, c\u00fa ph\u00e1p v\u00e0 ng\u1eef ngh\u0129a.<br \/>\nMark Plotkin, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng theo h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Yale, L\u00e2m nghi\u1ec7p v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Tufts, \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch v\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c . \u00d4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed1n c\u1ea9m nang cho Ng\u01b0\u1eddi Tirio c\u1ee7a Suriname chi ti\u1ebft h\u00f3a c\u00e2y l\u00e0m thu\u1ed1c c\u1ee7a h\u1ecd;<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1c th\u00f4ng tin v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ef1c v\u1eadt v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n v\u1edbi nh\u1eefng d\u00e2n t\u1ed9c \u00edt ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng th\u1ea7y lang th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng mu\u1ed1n chia s\u1ebb ch\u00ednh x\u00e1c ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn nh\u1eefng tri th\u1ee9c y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c lo\u00e0i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Cho \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n m\u00f4 t\u1ea3 v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ed9c d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n danh s\u00e1ch d\u00e0i c\u00e1c lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 m\u00f4 t\u1ea3 c\u1ee7a s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ee7a ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, trong n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m qua, nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u00edch nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ed9c d\u00e2n t\u1ed9c \u0111ang g\u00f3p ph\u1ea7n tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi l\u00fd thuy\u1ebft. V\u00ed d\u1ee5 c\u00f3 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u xem l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con ng\u01b0\u1eddi qua c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u00e1c th\u1ef1c v\u1eadt nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u00e1 tr\u00ecnh nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m v\u00e0 ph\u00e2n lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt.<\/p>\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eeba nh\u1eadn ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa \u0111a d\u1ea1ng v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 sinh h\u1ecdc tr\u00ean h\u00e0nh tinh, m\u00e0 ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a, th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c c\u0169ng ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng trong d\u1ef1 \u00e1n b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng m\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 hai kh\u00eda c\u1ea1nh x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 c\u00e1c kh\u00f3a \u0111\u00e0o t\u1ea1o kh\u00e1c nhau v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh t\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb m\u1ed9t s\u1ed1 nguy\u00ean t\u1eafc theo \u0111\u00f3 khu v\u1ef1c c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 h\u1ecd t\u1eadp trung. M\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ph\u1ed5 bi\u1ebfn l\u00e0 vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c m\u1eabu ti\u00eau b\u1ea3n th\u1ef1c v\u1eadt cho ph\u00e9p c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec3 li\u00ean k\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng t\u00ean ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt v\u1edbi t\u00ean ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 t\u00ean khoa h\u1ecdc Latin. M\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp th\u01b0\u1eddng g\u1eafn v\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c \u0111\u1ecba, theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf khu v\u1ef1c n\u00f4ng th\u00f4n. M\u1eb7c d\u1ea7u v\u1eady, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1eadp trung nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c khu v\u1ef1c \u0111\u00f4 th\u1ecb.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"text-align: right;\" colspan=\"2\">TS. Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Qu\u1ef3nh<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c (Ethnobotany) l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u1ed3n t\u1ea1i gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/792"}],"collection":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":793,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/792\/revisions\/793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prc.org.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}